काठमाडौँ । दुई दशकअघिसम्म नेपाली विवाह वा भोजको दृश्य प्राय: एउटै हुन्थ्यो– खुला चौर वा विद्यालयको प्राङ्गणमा लहरै बस्ने, टपरीमा खाने । समयसँगै यो दृश्य क्रमशः बदलिँदै गयो । कर्कटपाताले छाएका टहरा, रंगीन बत्ती र कपडाको सजावटसहितका अस्थायी संरचनाले केही समय ‘आधुनिकता’को अनुभूति दिए । त्यसपछि फलामका कुर्सीमा कपडाको खोल लगाइएका, अलि व्यवस्थित ‘पार्टी प्यालेस’हरू देखा पर्न थाले ।
तर पछिल्लो पाँच वर्षमा आएको परिवर्तन भने गुणात्मक र व्यापक छ । कुनै तारे होटलको झल्को दिन्छन् व्यंक्वेटले । आजका विवाह, पार्टी वा कुनै पनि विशेष समारोह केवल जमघट होइनन्, ती ‘अविष्मरणीय अनुभूति’ सिर्जना गर्ने स्थलमा रूपान्तरित भएका छन् । यस रूपान्तरणको केन्द्रमा छ– आरजी क्रिएसन्स, नेपाल आर्किटेक्ट एण्ड इन्जिनियरिङ कम्पनी।
कम्पनीका कार्यकारी अध्यक्ष राम गिरीका अनुसार, परिवर्तनको सुरुवात एउटा सरल तर गहिरो प्रश्नबाट भयो– हाम्रा परम्परा यति समृद्ध छन् भने, उत्सव स्थल किन साधारण हुने ? त्यसैले उनको नेतृत्वमा आरजी क्रिएसन्सले ‘भवन’ निर्माणभन्दा पर गएर ‘सिर्जनात्मक एवं भव्य भेन्यू’ निर्माणमा जोड दियो । ‘पहिले पार्टी प्यालेस भनेको मान्छे अट्ने ठूलो हल मात्रलाई चिनिन्थ्यो,’ गिरी भन्छन्, ‘हामीले त्यसलाई एउटा सुन्दर, भव्य, आकर्षक, सुरक्षित र सहज व्यवस्थापनको समन्वय भएको आकर्षक संरचनामा रूपान्तरण गर्न खोज्यौं ।’
उनका अनुसार, विगत दशकमा पाँचतारे होटलमा हुने कार्यक्रमहरूलाई समेत व्यांक्वेटतर्फ आकर्षित गराउन कम्पनी सफल भएको छ । अहिले ‘पार्टी’ गर्ने भन्नेबित्तिकै धेरैको मानसपटलमा ‘व्यांक्वेट’ नै आउनु, यही परिवर्तनको संकेत हो ।
आरजी क्रिएसन्सको डिजाइन दर्शन तीन मुख्य आधारमा टेकेको छ– सौन्दर्य, कार्यक्षमता र सांस्कृतिक सुसंगति ।
कम्पनीले निर्माण गर्ने भेन्यूहरूमा शास्त्रीय भव्यता र नेपालीपनको संयोजन देखिन्छ । कतिपय डिजाइनले दरबारको झल्को दिन्छन् भने, केहीले आधुनिकतालाई आत्मसात गर्छन् । तर, सबैमा साझा तत्व भनेको पाहुनाको सहज आवागमन, सुरक्षा, वातावरणमैत्री सामग्रीको प्रयोग, वैज्ञानिक भान्सा व्यवस्थापन, पर्याप्त पार्किङ र सांस्कृतिक मान्यताको सम्मान हो ।
‘हामी संरचनाको डिजाइन मात्र दिँदैनौं, सपनालाई आकार पनि दिन्छौं,’ गिरी भन्छन् ।
कम्पनीमा स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङदेखि इन्टेरियर डिजाइन, लाइटिङ, साउन्ड, कलर साइन्स र मटेरियल क्वालिटीसम्मका छुट्टाछुट्टै विशेषज्ञ टोली कार्यरत छन् । प्रत्येक प्रोजेक्टका लागि ‘युनिक कन्सेप्ट’ विकास गर्ने अभ्यासले नै कम्पनीलाई बजारमा अलग पहिचान दिलाएको छ ।
गिरीका अनुसार कुनै पनि भेन्यूको सफलता त्यसमा कति नयाँ कन्सेप्ट र कन्टेन्ट थप्न सकिन्छ भन्नेमा निर्भर हुन्छ । यही कारण कम्पनीले आफ्ना इन्जिनियरहरूलाई विदेशमा तालिम लिन पठाएर अद्यावधिक ज्ञान र सीप भित्राउने व्यवस्था गरेको उनी बताउँछन् ।
स्वदेशदेखि विदेशसम्म सेवा
सोसल मिडियाको प्रभावले अहिले भेन्यूहरूको डिजाइनमा नयाँ आयाम थपेको छ । ‘आज कुनै पनि भेन्यू फोटोजेनिक हुनु अनिवार्य छ,’ गिरी भन्छन्, ‘भेन्यू आफैंमा एउटा विज्ञापन हो । यसैकारण हामीले कपी–पेस्ट डिजाइनको बाटो नअपनाई प्रत्येक प्रोजेक्टलाई अलग पहिचान दिने रणनीति अपनाएका छौं । एउटै शहरभित्र रहेका भेन्यूहरूबीच पनि डिजाइन, रंग संयोजन र थीममा स्पष्ट भिन्नता देखिने उनी बताउँछन् ।
‘हामी डिजाइन दोहोर्यासउँदैनौं, प्रत्येक भेन्यूलाई उसको छुट्टै पहिचान, भव्यता र विशेषतासहित निर्माण गर्छौं,’ गिरी दाबी गर्छन् ।
काठमाडौँ उपत्यकाभित्र रामबाग महल, म्याजेस्टिक ग्रान्ड, हर्ष बाटिका, मण्डला मोमेन्ट, संगम बाटिका, उत्सव कुञ्ज, पिकलो दरबार, ताज रिसेप्सन, शिवालय कुञ्जजस्ता भेन्यूहरू आरजी क्रियसन्सले डिजाइन गरेका प्रतिनिधि परियोजनाहरु हुन् ।
काठमाडौंको बालुवाटारमा केन्द्रीय कार्यालय रहेको कम्पनीले नेपालका प्रमुख शहरहरू पोखरा, चितवन, बुटवल, इटहरी, धरानमा पनि आफ्नो डिजाइनमार्फत नयाँ मापदण्ड स्थापित गरेको दाबी गर्छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारतर्फ अष्ट्रेलिया, भारत र चीनमा पनि सेवा विस्तार भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ ।
त्यसैगरी, रात्रिकालीन आतिथ्य क्षेत्रमा दरबारमार्गस्थित डेजाभु डिस्कोथेक, भिक्ट्री लाउञ्ज तथा ठमेलका फूलमून क्याफे, फेसेस लाउञ्ज, रकर्स म्याजिकजस्ता आउटलेटहरू पनि कम्पनीकै डिजाइनमा लगानीकर्तालाई हस्तान्तरण गरिएको छ ।
आरजी क्रिएसन्सले परियोजनाको सम्पूर्ण चक्र (कन्सेप्ट विकासदेखि डिजाइन, निर्माण र सञ्चालन व्यवस्थापनसम्म) मा एकीकृत सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । लगानीकर्ताको बजेट र भू–बनोटअनुसार सामग्री छनोट गरिन्छ ।
आरजी क्रिएसन्सले केवल नयाँ संरचनाको डिजाइन मात्र बनाउँदैन, पुराना र ‘आउटडेटेड’ पार्टी प्यालेसहरूलाई आधुनिक स्वरूपमा ‘रिनोभेट’ गरेर नयाँ जीवन दिँदै आएको छ । जग्गा छनोटदेखि कन्सेप्ट निर्माण, डिजाइन, सञ्चालन र व्यवस्थापनसम्मको सेवा कम्पनीले प्रदान गर्दछ ।
नेपालमा उपलब्ध हुने सामग्री सिधै कारखानाबाट र अन्य विशेष सामग्री विदेशबाट कस्टमाइज गरेर आयात गरिने हुँदा निर्माण लागतसमेत कम पर्ने कम्पनीको दाबी छ ।
नेपाली उत्सव संस्कृतिमा आएको पछिल्लो परिवर्तन केवल भौतिक संरचनाको विकास मात्र होइन, सामाजिक व्यवहार र सौन्दर्यबोधको विस्तार पनि हो । आर्किटेक्चर, प्रविधि र संस्कृतिको फ्युजनसहितको ‘अनुभूति’तर्फको यो यात्राको एक सफल उदाहरण हो आरजी क्रिएसन्स ।
यसले देखाएको बाटोले अब नेपाली उत्सवहरू केवल मनाउने होइन, ‘अनुभव गर्ने’ माध्यमका रूपमा पनि स्थापित हुँदै गइरहेका छन् ।
